Voorpaginafoto
Protestantse Gemeente Noordwijk

Leerhuis Noordwijk

IBANummer: NL74INGB0002590722 t.n.v. J.A.M. Heijboer, Noordwijk

Contactadres: Ko Heijboer

Zonnekant 115

2203 NC   Noordwijk

tel. 06 3654 5896

e-mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

 

Programma 2017/2018

Donderdag Onderwerp Inleider

 

26 oktober 2017 Steenrots en struikelblok - Petrus in de Evangelies, Handelingen en brieven Klaas Touwen

2 november 2017 Luther en de Turken Anton Wessels

16 november 2017 Zonder God over God Ad van Nieuwpoort

30 november 2017 Waarom lezen joden, christenen en moslims dezelfde verhalen anders? Richard Kroes

14 december 2017 Oud Joodse en Vroeg Christelijke Hymnodie Noeme Willem Visser

11 januari 2018 Spreuken over de Fundamenten; Joodse wijsheid voor de mensheid Leo Mock

25 januari 2018 De religieuze verantwoordelijkheid / religie is niet ethiek Victor Kal

8 februari 2018 Geloven als een vorm van alternatief denken Maarten den Dulk

22 februari 2018 Kwaliteit van leven - Het humanisme van Martin Buber Theo Witvliet

15 maart 2018Wordt nog aan gewerkt

 

 

Personalia

 

Drs K Touwen is luthers predikant te Arnhem, protestants predikant te Angeren en auteur/eindredacteur van diverse theologische boeken en tijdschriften.

Dr. A. Wessels is emeritus hoogleraar, verbonden aan de Theologische Faculteit van de Vrije Universiteit van Amsterdam met als vakgebied godsdienstwetenschap, in het bijzonder de Islam. 

Dr. A. van Nieuwpoort is theoloog, predikant en publicist. Hij was predikant te Amstelveen en de Thomaskerk te Amsterdam. Hij was een van de initiatiefnemers van het project Zingeving Zuidas en oprichter van het ThomasTheater. Hij is nu predikant te Bloemendaal en voorzitter van De Nieuwe Bijbelschool.

Drs R. Kroes is archeoloog en geeft college aan mensen van 50 jaar en ouder (HOVO) over ondermeer arabisch schrift, ontstaan van de islam, kruistochten en onderlinge verbanden tussen Koran, Thora en Bijbel.

Drs N.W. Visser is emeritus predikant. Hij was lid van de landelijke Commissie voor de Kerkmuziek van het Samenwerkingsorgaan voor de Eredienst en Secretaris van de Werkgroep Kerkmuziek van het Programma Kerk in Ontwikkeling van de PKN.

Dr. L. Mock leerde in Israël aan een Talmoedhogeschool, studeerde Joodse geschiedenis aan de Bar-Ilan Universiteit en oude geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Sinds 1999 doceert hij Rabbinica aan de vakgroep Hebreeuws (UvA). Hij schreef verschillende boeken en columns over diverse Joodse onderwerpen en geeft cursussen en lezingen over het Jodendom.

Dr. Victor Kal is emeritus Hoofddocent Wijsbegeerte aan de Universiteit van Amsterdam. Heden is hij als gast-medewerker aan dezelfde instelling verbonden.

Dr M. den Dulk is emeritus-hoogleraar praktische theologie en was rector van het seminarie Hydepark - het bij- en nascholingsinstituut voor predikanten. Eerder werkte hij als predikant in Wormer, Londen en Bergen (NH).

Dr J.Th. Witvliet werkte aan de Universiteit van Amsterdam als hoogleraar ‘Geschiedenis van het christendom in de moderne tijd’ en was gasthoogleraar aan de Universiteit van Genève. Internationale bekendheid kreeg hij door vertalingen van zijn publicaties over de bevrijdingstheologie.  

Korte beschrijvingen

 

Steenrots en struikelblok - Petrus in de Evangelies, Handelingen en brieven - Klaas Touwen

Een visser met Galilees accent wordt de founding father van de Sint-Pieter. Volgens de evangelies maakte hij de eerste tussenstappen van Galilea naar Judea. Het boek Handelingen van de apostelen ziet hem niet veel verder komen. Al zijn Romeinse lotgevallen zijn apocrief. De brieven die op zijn naam staan, zijn pseudepigraaf.

De lezing is gebaseerd op de bundel Steenrots en struikelblok - Petrus in de Evangelies, Handelingen en brieven (2017) ISBN 97894-92183-52-1). Daarin treden de weerbarstigheid en veelkleurigheid van de apostel Petrus volop aan het licht. Zijn vroege dood trok sporen in het Johannesevangelie. De beroemde belijdenis: ‘U bent de messias’ die in de synoptische evangelies Petrus wordt toegedicht, legt het Johannesevangelie Marta in de mond. Zijn unieke positie als Paasgetuige wordt daar door Maria ingenomen. In Johannes komt Petrus er in feite bekaaid vanaf. Vandaar dat een heel hoofdstuk ter compensatie moest worden toegevoegd (hoofdstuk 21). Daarmee werd het evangelie geschikt gemaakt voor breed christelijk gebruik.

Exegeten en homileten van naam bieden grondige uitleg van sleutelteksten van en over Petrus en geven inzicht in het huidige Petrusonderzoek.

 

Luther en de Turken - Anton Wessels

In zijn ‘Tafelgesprekken’ lanceerde Luther veel onverbloemde uitlatingen: Vervloekt de paus die meer kwaad aan het koninkrijk Gods gedaan heeft dan Mohammed. De Turk doodt het lichaam, verwoest en rooft de goederen van de christenen. Maar de paus is wreder dan de Turk met zijn Koran, want Zijne heiligheid (de paus) dwingt christenen Christus te ontkennen. Beiden zijn vijanden van de kerk en dienaren van satan.

Luthers denken wordt beheerst door het besef in het laatst der dagen te leven. ‘Als je zijn Apocalyptische denken weghaalt heeft zijn theologie geen betekenis meer.’ Dat uitgangspunt bepaalt zijn visie op de Turken.

Op Luthers inzichten in de islam wordt ingegaan, waarbij tevens wordt stil gestaan bij de andere actoren in het drama van de zestiende eeuw: de vorsten zoals Karel V (Habsburgse keizer); Frans I (koning van Frankrijk); Süleyman II (de sultan van het Ottomaans Turkse rijk). De pausen Leo X, die Luther in de ban deed en de Nederlandse paus Adrianus VI. 

Het is belangrijk zich af te vragen wat wij uit die geschiedenis kunnen leren voor onze eigen tijd.  

 

Zonder God over God - Ad van Nieuwpoort

Een boek waarin we de naam van God tevergeefs zoeken. Het blijkt een geheim dat mensen in de verdrukking op hun benen zet. We lezen het boekje Ester dat ons vandaag nog wel eens meer kan vertellen dan we tot dusver gedacht hebben.

 

Waarom lezen joden, christenen en moslims dezelfde verhalen anders? - Richard Kroes

In het multiculturele debat wordt door alle kampen regelmatig uit de heilige schriften van de monotheïstische godsdiensten geciteerd en er wordt ook driftig vergeleken. Daarbij liggen meer misverstanden op de loer dan je op het eerste gezicht zou denken. 

Zij die vooral overeenkomsten zien tussen de heilige boeken, zien vaak over het hoofd hoe verschillend de teksten zijn. En zij die de nadruk leggen op de verschillen, hebben vaak nauwelijks door met wat voor soort teksten ze te maken hebben.

De sleutel naar een beter begrip van de onderlinge verbanden tussen de heilige schriften is de verhaalcultuur die aan al deze teksten ten grondslag ligt. 

Wat gebeurt er als verhalen van het ene heilige boek in het andere terecht komen? Wijzigt de betekenis van een verhaal, of verandert de pointe, terwijl het wel hetzelfde verhaal blijft?

 

Oud Joodse Hymnodie en Vroeg Christelijke Hymnodie - Noeme Willem Visser

Met beeld en geluid zal de inleider ons inwijden in de Joodse liturgische muziek,

de invloed op de vroeg christelijke liturgie en muziek, gezangen en het zingen in the Bijbel, het vroegste begin van christelijke hymnodie, antifonaal en responsoriaal gezang en gemeentezang.

 

Spreuken over de Fundamenten; Joodse wijsheid voor de mensheid - Leo Mock

Wijsheid is van allen en van niemand. Ze ontstijgt de categoriën van volk, religie, sekse of cultuur. Vrouwen, mannen, en ook kinderen hebben deel aan de wijsheid en delen ervan uit. Zo bezien lijkt wijsheid wel het tegendeel te zijn van een waarheid die het exclusieve bezit is van maar één groep mensen, één volk, één superieure cultuur of één bevoorrechte klasse. Wijsheid is eigen aan de mens als denkend wezen.

Echte wijsheid is ook meer dan het pure denken. Wijsheid bloeit op in het echte leven zelf en draagt de sporen van levenservaring, zoals de rimpels en groeven in een menselijk gelaat dat vele zomers en winters heeft gezien. Het leven zelf reikt de mens deze wijsheid aan. Want iemand die levenswijsheid bezit heeft die niet alleen uit boeken, maar leert ook van zijn medemens en de hele Schepping – dieren, bomen en planten, ja zelfs van de mineralen en de sterren.

 

De religieuze verantwoordelijkheid/ religie is niet ethiek - Victor Kal

Houd je je bezig met de relatie tussen religie en ethiek, dan confronteert de filosofie je met een controverse: aan de ene kant de reductie van de religie tot een radicale ethiek (Kant, Levinas), aan de andere kant een scherp onderscheid tussen de religieuze verantwoordelijkheid en de morele verantwoordelijkheid van de mens (Kierkegaard, Buber). De hier ten tweede genoemde optie vormt het onderwerp van de voordracht. Eerst verkennen we het onderwerp door te kijken naar het offer van Abraham (Genesis 22; zie ook Kierkegaards boek Vrees en beven). Uitgaande hiervan maken we onderscheid tussen religieus handelen en moreel handelen, elk met hun eigen soort van motivatie en met hun eigen soort van effectiviteit. Vervolgens geven we aan dit onderscheid nader reliëf door de zaak te koppelen aan het gegeven dat je in de Tuin van Eden twee bomen aantreft: de boom te kennen goed en kwaad en de boom van het leven, – de eerste staat in deze interpretatie voor 'religie', de tweede voor 'ethiek'. Na enige wijsgerige opmerkingen over de urgentie, ook heden, werk te maken van een specifiek-religieuze verantwoordelijkheid, sluit ik af met een interpretatie van de formulering 'En je zult léven door hen' (casu quo 'door Mijn instellingen en beslissingen'; zie Leviticus 18,5). In deze formulering ligt opgesloten het onderscheid tussen 'legaliteit' en 'moraliteit', – onderscheid waarover de moderne wereld in de grootst mogelijke verwarring verkeert. Alleen inzicht in het onderscheid tussen religie en ethiek kan aan deze verwarring een einde maken.           

 

Geloven als een vorm van alternatief denken - Maarten den Dulk

Geloofsbelijdenissen scoren in de Joodse traditie niet hoog en dus ook niet in het leerhuis. We storen ons eraan dat ze sinds de vierde eeuw in de kerk gebruikt zijn als instrumenten om de rechtzinnigheid van haar leden te meten en om zich af te zetten tegen anderen. Maar de oorspronkelijke vorm van de Apostolische Geloofsbelijdenis was eerder een gedicht. Een lied voor dopelingen, voor mensen die opbreken en opnieuw beginnen te denken en die op weg gaan naar een nieuwe samenleving. Dat lied wil ik aan de orde stellen. Het proeft naar poëzie en politiek.

Kwaliteit van leven - Het humanisme van Martin Buber - Theo Witvliet

Een mens is vóór alles een relationeel wezen: zonder de ander kan hij nooit tot zichzelf komen. Eenzijdige nadruk op het vieren van het ‘ik’ veroorzaakt veel teleurstelling en ongeluk; niet alleen individueel, maar ook voor de samenleving. Dit is de kern van het gedachtegoed van Martin Buber (1878-1965), die samen met Freud en Einstein behoort tot de invloedrijkste Joodse denkers uit de vorige eeuw. Hij verwoordde zijn visie in onder andere Ik en Jij, Chassidische vertellingen en Godsverduistering – boeken die wereldwijd generaties hebben bezield. De belangrijkste inspiratiebron van Bubers humanisme is de Joodse bijbel. In zijn recent verschenen boek Kwaliteit van leven. Het humanisme van Martin Buber laat Theo Witvliet zien dat juist in de gepolariseerde en gedigitaliseerde wereld van vandaag  Bubers inzichten opnieuw actueel zijn: echte ontmoeting, echt gesprek, vertrouwen ondanks alles.